IRATA (Industrial Rope Access Trade Association), iple erişimin dünya genelinde kabul gören mesleki standardını belirleyen kuruluştur. IRATA sertifikası, çalışanın bu standarda uygun eğitim aldığını, ekipman kontrol disiplinine sahip olduğunu ve kurtarma prosedürünü bildiğini gösterir.
IRATA’nın yayımladığı International Code of Practice (ICOP), ekipman seçiminden kurtarma prosedürüne, denetim yapısından çalışma yöntemine kadar mesleğin tamamını tanımlar. Sertifikasyon üç seviyelidir ve her seviye belirli saha saati ile sınav gerektirir.
Bina yönetimi için neden anlamlı?
Yüksekte çalışma, hatanın telafisi olmayan bir alandır. IRATA sertifikası üç şeyin göstergesidir:
- Çalışan, çift halat sistemini standarda uygun kurmayı bilir
- Ekipman kontrolü ve kayıt tutma disiplini vardır
- Bir sorun anında kurtarma prosedürü bilinir — bu en çok atlanan ama en kritik başlıktır
Ekipman standartları
İple erişimde kullanılan donanım Avrupa standartlarıyla tanımlanır. Halat ayar cihazları TS EN 12841 kapsamındadır ve üç tipe ayrılır: Tip A geri düşme önleyici (emniyet halatında), Tip B yükselme cihazı, Tip C iniş cihazı (çalışma halatında). Kişisel düşme koruma sistemlerinin genel kullanım kuralları ise TS EN 365’te düzenlenir.
Belgesiz çalışmanın riski
Belgesiz bir ekipte çift halat sistemi fiziksel olarak kurulmuş olsa bile, yanlış ankraj seçimi veya yanlış cihaz kullanımı sistemi işlevsiz hâle getirebilir. Yöntemin güvenliği ekipmandan değil, ekipmanı kullanan kişinin eğitiminden gelir.
Bu nedenle teklif alırken sorulması gereken soru “halatla mı çalışıyorsunuz?” değil, “ekipteki kişilerin belgesi var mı ve görebilir miyim?” olmalıdır.
Sık sorulan sorular
IRATA sertifikası nedir?
IRATA (Industrial Rope Access Trade Association), iple erişimin dünya genelinde kabul gören mesleki standardını belirleyen kuruluştur. Sertifika, çalışanın bu standarda uygun eğitim aldığını gösterir.
IRATA sertifikası zorunlu mu?
Türkiye’de yasal zorunluluk yüksekte çalışma belgesi ve İSG eğitimidir. IRATA ise uluslararası kabul gören ek bir standarttır ve iple erişim yapan ekiplerin önemli bir bölümünde bulunmaz.
İple erişimde hangi ekipman standartları geçerlidir?
Halat ayar cihazları TS EN 12841 kapsamındadır: Tip A geri düşme önleyici, Tip B yükselme, Tip C iniş cihazı. Kişisel düşme koruma sistemlerinin genel kuralları TS EN 365’te düzenlenir.